Beneficiaire aanvaarding: u erft niet meer dan er is

De drie keuzes na een overlijden

Na een overlijden heeft elke erfgenaam drie keuzes:

1. Zuiver aanvaarden: u erft alles, ook eventuele schulden, en u wordt persoonlijk aansprakelijk voor schulden boven het actief.
2. Beneficiair aanvaarden (aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving): u erft alleen wat er overblijft na betaling van de schulden, u bent niet aansprakelijk met uw privé-vermogen.
3. Verwerpen: u erft helemaal niets, ook geen geld of spullen. Uw aandeel gaat naar de volgende in lijn.

Lees over verwerping van een nalatenschap.

Wanneer beneficiair aanvaarden?

Kies voor beneficiaire aanvaarding wanneer:

• u niet zeker weet of de boedel positief of negatief is;
• de overledene een onderneming had waarvan u de schulden niet kent;
• de overledene borg stond voor anderen;
• er een vermoeden is van belastingschulden of openstaande boetes;
• er lopende rechtszaken waren tegen de overledene;
• u te maken heeft met veel buitenlandse vermogensbestanddelen waarover u nog geen overzicht heeft.

Heeft u al stappen gezet die kunnen worden opgevat als zuivere aanvaarding (zoals geld van de rekening van de overledene voor uzelf gebruiken, persoonlijke spullen verdelen onder erfgenamen, een woning leeghalen voor verkoop), dan kunt u niet meer beneficiair aanvaarden. Dit is een veelgemaakte fout in de eerste week na het overlijden.

Hoe vraagt u beneficiaire aanvaarding aan?

U doet een verklaring van beneficiaire aanvaarding bij de griffie van de rechtbank in het arrondissement waar de overledene woonde. De stappen:

1. Vul het formulier in dat beschikbaar is op rechtspraak.nl.
2. Lever het in bij de griffie, persoonlijk of per post.
3. Betaal het griffierecht (rond 130 EUR per 2026).
4. U ontvangt een bewijs van inschrijving in het boedelregister.

Dit bewijs heeft u later nodig voor de Belastingdienst, banken en eventuele schuldeisers.

Wat moet u dan doen?

Na beneficiaire aanvaarding bent u verplicht om de boedel vereffend af te wikkelen. Dat betekent:

• een boedelbeschrijving opstellen met alle activa en passiva;
• alle schuldeisers oproepen via een advertentie in een landelijk dagblad of via de griffie;
• de schulden in volgorde van rangorde voldoen uit het actief;
• pas dan het overschot verdelen onder de erfgenamen.

Bij eenvoudige boedels kunt u dit zelf doen. Bij complexe of grote schuldenboedels is het verstandig een vereffenaar aan te wijzen, vaak een advocaat of notaris.

Bedenktermijn

U heeft in principe drie maanden bedenktijd na het bekend worden van het overlijden. Tijdens die termijn mag u geen daden van zuivere aanvaarding stellen. Op verzoek kan de kantonrechter de termijn verlengen.

Wat als één erfgenaam beneficiair aanvaardt en een ander zuiver?

Dan moet de hele nalatenschap vereffend worden volgens de regels van beneficiaire aanvaarding. Eén beneficiair aanvaardende erfgenaam "trekt" de hele boedel mee in dat regime. Dat is voor de overige erfgenamen niet altijd handig.

Tip: laat u tijdig adviseren

Twijfelt u? Wacht niet. Een eenvoudig consult bij een notaris (vaak 100 tot 200 EUR) of een uur bij een advocaat erfrecht voorkomt dat u per ongeluk zuiver aanvaardt en daarna niet meer terug kunt. Voor wie zeker is dat de boedel positief is, is beneficiair aanvaarden niet nodig en kost het alleen maar tijd en griffierecht.