De erfbelasting is een aanslagbelasting: u betaalt niet meteen bij de aangifte, maar nadat de Belastingdienst een aanslag heeft opgelegd. De praktijk is rustiger dan veel mensen denken, mits u op een paar punten let.
De volgorde van betalen
- Aangifte indienen binnen 8 maanden na overlijden via Mijn Belastingdienst.
- Voorlopige aanslag ontvangen, doorgaans binnen 3 tot 6 maanden na de aangifte. Niet elke nalatenschap krijgt er een.
- Definitieve aanslag ontvangen, meestal 6 tot 12 maanden na de aangifte. Voor complexe of buitenlandse nalatenschappen kan dat langer duren.
- Betalen binnen 6 weken na de dagtekening op de aanslag.
De dagtekening staat rechtsboven op de aanslag. De wettelijke betaaltermijn is altijd zes weken vanaf die datum, niet vanaf de datum van ontvangst.
Hoe betaalt u?
De Belastingdienst accepteert vier betaalwijzen:
- iDEAL via Mijn Belastingdienst: directe betaling, bevestiging in enkele seconden;
- Overschrijving naar IBAN NL86 INGB 0002 4455 88, ten name van Belastingdienst, met het juiste betalingskenmerk (16 cijfers, staat op de aanslag);
- Automatische incasso (alleen voor bedragen tot 10.000 euro, en alleen voor particulieren);
- Bank.nl of buitenlandse SEPA-overschrijving (let op de IBAN en BIC INGBNL2A).
Het betalingskenmerk is essentieel. Zonder dat kenmerk koppelt de Belastingdienst uw betaling niet aan de juiste aanslag, en kunt u maanden later een aanmaning krijgen voor een al betaalde aanslag.
Wie betaalt eigenlijk?
Voor de Belastingdienst is de erfgenaam de belastingplichtige, niet de nalatenschap. Elke erfgenaam krijgt een eigen aanslag voor zijn of haar deel.
In de praktijk:
- als de nalatenschap nog niet verdeeld is, kan de executeur of een aangewezen erfgenaam betalen vanuit de gezamenlijke rekening;
- als de rekening al verdeeld is, betaalt iedere erfgenaam zelf;
- als één erfgenaam niet betaalt, kan de Belastingdienst de anderen niet aanspreken (anders dan in België) tenzij er sprake is van hoofdelijke aansprakelijkheid uit een testament.
Wat als u niet binnen 6 weken kunt betalen?
Drie mogelijkheden:
1. Standaardbetalingsregeling tot 12 maanden
Heeft u tijdelijk geen liquide middelen omdat de bankrekening van de overledene nog geblokkeerd is, of omdat de woning nog verkocht moet worden? Vraag dan een betalingsregeling binnen de zes weken via DigiD op Mijn Belastingdienst, of telefonisch via 0800-0543. Voorwaarden:
- bedrag tot 50.000 euro;
- geen openstaande andere belastingschulden;
- u betaalt invorderingsrente (4 procent in 2025).
Meer over de betalingsregeling.
2. Bedrijfsvermogen of vastgoed: 10 jaar uitstel
Erft u een woning, bedrijfspand of onderneming? Dan kunt u onder de bedrijfsopvolgingsregeling of de vastgoedregeling uitstel van betaling krijgen tot 10 jaar, met rente. Dat is geregeld in artikel 25 lid 13 Invorderingswet 1990. U dient een verzoekschrift in via uw belastingadviseur of notaris.
3. Renteloze betaling onder voorwaarden
Voor de bedrijfsopvolgingsregeling geldt dat een groot deel van het bedrag (83 procent in 2025 boven 1,5 miljoen) vrijgesteld is en de rest in 10 jaar renteloos kan worden afbetaald, als de erfgenaam de onderneming 5 jaar voortzet.
Bezwaar maken tegen de aanslag
Klopt de aanslag niet? U heeft 6 weken vanaf de dagtekening om bezwaar te maken. Dit doet u digitaal via Mijn Belastingdienst of per brief naar het regiokantoor dat op de aanslag staat. Geef in het bezwaarschrift het aanslagnummer en duidelijk aan welke posten u betwist en waarom.
Tijdens het bezwaar wordt de invordering uitgesteld als u dit expliciet vraagt. Anders moet u toch betalen, en wordt het verschil teruggestort als het bezwaar slaagt.
Te laat? Boete en rente
- Geen aangifte binnen 8 maanden: verzuimboete tot 5.514 euro (2025), tenzij u uitstel had aangevraagd;
- Aanslag te laat betaald: invorderingsrente vanaf de vervaldatum;
- Opzettelijk te lage aangifte: vergrijpboete van 50 tot 100 procent van de te weinig betaalde belasting.
Wees daarom op tijd, ook als u nog niet alle gegevens compleet heeft. Een voorlopige aangifte mag, mits u later de definitieve indient.
Erfbelasting terugkrijgen
Het komt voor dat u te veel betaalt. Veelvoorkomende redenen:
- niet alle vrijstellingen zijn toegepast (kinderen 25.490 euro, partner 808.106 euro in 2025);
- schulden van de nalatenschap waren niet meegenomen;
- uitvaartkosten waren niet afgetrokken (mag tot 7.000 euro forfait);
- internationale dubbele belasting is niet vereffend.
In die gevallen dient u een herzieningsverzoek in. De Belastingdienst kan tot 5 jaar terug corrigeren.
Tot slot
De erfbelasting is in Nederland goed geregeld: u krijgt ruim de tijd, er zijn betalingsregelingen, en er is een rechtsgang bij geschillen. Het belangrijkste is de 6 weken betaaltermijn na dagtekening te respecteren of tijdig uitstel te vragen. Voor de tarieven en vrijstellingen zie tarieven erfbelasting.